Natuurcentrum Katwijk is geopend op donderdag van 16.00 tot 20.00 en vrijdag, zaterdag en zondag van 12.00 tot 17:00

Drieteenstrandlopers gek op scheermessen

Foto: Ed Schouten – Katwijk januari 2016

Welke strandwandelaar kent ze niet; die leuke, grijswitte bolletjes op pootjes die zo snel achter de terugtrekkende golven aanrennen. Het zijn Drieteenstrandlopers. In het broedseizoen zien ze er heel anders uit, veel bruiner, maar dan zien we ze hier niet. De Drieteenstrandlopers zitten dan in gebieden dicht tegen de Noordpool aan en proberen daar nageslacht voort te brengen. Na de broedtijd zakken ze de hele wereldbol af, en gaan op zoek naar zandstranden. Dan zijn ze in Katwijk aan het goede adres.

De vogels leven van allerlei kleine schelpdiertjes. Ook de Amerikaanse Zwaardschede (ook wel Scheermes genoemd), waarvan regelmatig enorme aantallen op strand liggen, valt goed in de smaak bij de Drieteenstrandlopers.

Peperbus heeft het najaar in de bol!

Foto: Maarten Langbroek – Katwijk december 2015

Normaal gesproken is het paddenstoelenseizoen in de maand december al lang voorbij. Maar de huidige temperaturen zo vlak voor de Kerst zijn natuurlijk niet normaal. De hoge temperaturen zorgen ervoor dat een aantal soorten paddenstoelen gewoon doorgaat, terwijl ze bij normale winterse omstandigheden allang niet meer uit de bodem zouden komen.

Een mooi voorbeeld is deze verse Peperbus, die op 19 december is aangetroffen onder Duindoornstruweel in Berkheide. De Peperbus is het gehele jaar door in het duingebied te vinden, maar dan met name in het verdroogde stadium. Normaal gesproken komen de verse Peperbussen in september of oktober boven de grond.

Deze paddenstoelensoort is heel bijzonder. Binnen Europa zijn de Nederlandse duinen zo goed als de enige plek waar de Peperbus massaal voor kan komen. Er zijn zelfs paddenstoelenliefhebbers die vanuit onder andere Engeland speciaal voor deze soort naar Nederland komen!

Niet alleen de Peperbus is een beetje van slag. Een aantal planten en struiken zijn opnieuw aan het bloeien geraakt. Op de Zeeweg staan al Sneeuwklokjes, en in de bermen langs de N206 bloeit Fluitenkruid en Rode klaver opnieuw.

Goudhaantjes weer gesetteld

Foto: Ed Schouten – Katwijk november 2015

Veel Katwijkers wisten er van mee te praten. In oktober, de vogeltrekmaand bij uitstek, werd Nederland overspoeld met Goudhaantjes uit het noorden en oosten van Europa. De vermoeide vogeltjes kwamen soms midden in het dorp terecht. Inmiddels zitten de Goudhaantjes weer waar ze wezen moeten: in de bossen, en dan met name naaldbossen. Het Ridderpark midden in Katwijk, het Duinpark bij Salem, het Panbos en de naaldbossen rond de Wassenaarse Slag zijn nu de plekken waar je Goudhaantjes kunt aantreffen. Ze zoeken onvermoeibaar naar voedsel en verraden zich vaak door een zeer hoog en ijl sie-sie-sie. Het Goudhaantje is het kleinste vogeltje van Europa en trekt vaak samen op met andere dreumesen als Koolmees, Pimpelmees en Staartmees.

Met korstmossen meer mans

Foto: Maarten Langbroek – Katwijk september 2015

Het lijken wel kleine paddenstoeltjes. Nee, dat zijn het niet. Het is het Klein Leermos, een soort korstmos! Korstmossen groeien eigenlijk overal. Op de stoep, op muren, op bomen en, zoals dit Klein Leermos, dus ook op de grond. Korstmossen bestaan uit een alg en een schimmel, die elkaar samen in leven houden. Ze kunnen overal op groeien omdat ze in tegenstelling tot planten hun voedingsstoffen niet uit de bodem of uit de schors halen, maar uit de atmosfeer. In de duinen bij Katwijk kun je erg veel leuke korstmossoorten tegenkomen. Ze zijn vaak al net langs de schelpenpaadjes te vinden. Zo ook dit Klein Leermos. Het winterhalfjaar is goed om de korstmossen te zien, want s' zomers verschrompelen ze door de droogte. Voor de echte geïnteresseerden: in duingebied Berkheide (onze Zuidduinen) komen wel vijf soorten Leermos voor. Succes met zoeken!

Kemphaan doet in het najaar rustiger aan

Foto: Rene van Rossum – Katwijk/Noordwijk, september 2015

Kemphanen zijn toch die vogels met die bontgekleurde kragen die altijd aan het vechten zijn? Inderdaad kunnen de mannetjes bij de aanvang van het broedseizoen hele toernooien houden. De decent gekleurde en veel kleinere vrouwtjes (de Kemphennen) bezien de gevechten van een afstandje en trekken hun conclusies. Rond Katwijk broedt de Kemphaan al heel lang niet meer. Het zijn zogenoemde ‘zeer kritische weidevogels’, en bij ons hebben ze weinig meer te zoeken. Die beroemde Kemphanen-gevechten zien we hier dus ook nooit. We zien de Kemphanen bij Katwijk af en toe wel op doortrek. De mannetjes hebben nu geen kragen meer en zien er net zo uit als de vrouwtjes en de jonge vogels. Mannetjes zijn wel altijd een stuk groter dan de vrouwtjes. In deze tijd van het jaar zijn Kemphanen regelmatig te zien tussen de Kieviten en de Goudplevieren op de weilanden rond het Vliegkamp Valkenburg. Het onder water zetten van bollenland geeft ons een extra kans om Kemphanen te zien. Tussen Noordwijk en Katwijk is een groot bollenperceel (langs de Achterweg) onder water gezet. Dat trekt altijd veel vogels aan. Waaronder regelmatig Kemphanen op doortrek.

Tijgerspin is een blijvertje

Foto: Maarten Plug – Katwijk, september 2015

De maanden september en oktober zijn heel goed voor spinnen. Er komen in Nederland honderden soorten spinnen voor; waarvan een deel ook in en nabij onze huizen huist. De Wespspin is een nieuwe aanwinst voor Nederland. Deze soort komt oorspronkelijk uit Zuid-Europa, en heeft zich de afgelopen decennia naar het noorden uitgebreid. Van zuid tot noord komt de soort nu ook in ons land voor. Ook rond Katwijk is de mooi gekleurde en makkelijk te herkennen Wespspin (ook wel Tijgerspin genoemd) te vinden. Onder andere in het natuurgebied Lentevreugd en, midden in het dorp, op de Zanderij. Dat makkelijk te herkennen gaat alleen voor het vrouwtje op. Het mannetje is veel kleiner en veel minder opvallend getekend.

Boomvalk heeft altijd haast

Foto: René van Rossum - Katwijk, 29 augustus 2015

Om dit jaar nog een Boomvalk te kunnen zien in Katwijk of elders in Nederland moet je snel zijn. Voor je het weet zijn de Boomvalken weer vertrokken naar de overwinteringsgebieden in Afrika. Daar leven ze bijna uitsluitend van vliegende insecten. Als ze tijdens en rond de broedtijd in Europa verblijven staan er ook vogels op het menu, waaronder zwaluwen. Dan is het wel handig als je snel bent. En snel is de Boomvalk! Hij of zij lijkt ook altijd haast te hebben. De vogel op de foto was aan het jagen boven het Wantveld. Op de achtergrond een flat op Rijnmond. De flatbewoners hadden een wervelende show kunnen zien. En misschien hebben sommigen dat ook. De Boomvlak is een zeldzame broedvogel in onze regio. Na de broedtijd verschijnen er wel eens (families) Boomvalken boven Berkheide of Lentevreugd om op libellen te kunnen jagen.

Langs het pad naar het Natuurcentrum Katwijk

Foto: Gijsbert van der Bent – Katwijk, augustus 2015

In de zeereep, pal in de wind en in de zoute sproei van de zee, vinden we de mooie Zeeraket. Een plant die net als de Blauwe Zeedistel, is aangepast aan de barre omstandigheden die soms heersen aan de rand van Nederland. De bladeren zijn dik en stevig, als die van vetplanten, de witte tot lila bloemetjes zijn juist opvallend teer. De Zeeraket is als pioniersoort een van die planten die zand vasthouden, en daardoor aan de wieg kunnen staan van nieuwe duinen. Wie nu vanaf de Boulevard van Katwijk over het pad door de zeereep naar het Natuurcentrum Katwijk loopt komt de Zeeraket, bloeiend en wel, veel tegen. Nog tot in oktober zijn ze in deze mooie vorm te zien.

Jonge Spreeuw kijkt op z’n neus

Foto: Ed Schouten – Katwijk, augustus 2015

Schotse Hooglanders worden ingezet als ‘grote grazers’ om het dichtgroeien van het duin te voorkomen. Je vindt ze in Berkheide, maar ook in het natuurontwikkelingsgebied Lentevreugd, tussen Wassenaar en Katwijk. Echte natuur kunnen we dit uitheemse runderras niet noemen, maar de harige koeien helpen wel om echte natuur te behouden. De brutale  jonge Spreeuw die op de neus van de Schotse Hooglander zit is waarschijnlijk op zoek naar insecten in de ruige vacht van het rund.

Instagram @natuurcentrumkatwijk