Natuurcentrum Katwijk is geopend op donderdag van 16.00 tot 20.00 en vrijdag, zaterdag en zondag van 12.00 tot 17:00

Gierzwaluw maakt ommetje

Gierzwaluw Rene van Rossum.jpg

Foto: René van Rossum – Katwijk, juni 2017

Vergeet die uilen, onze meest mysterieuze vogelsoort is de Gierzwaluw. Ze zijn nu in het land, maar ze zijn er nog maar net (begin mei) en gaan al bijna weer weg (in de loop van juli). In de tussentijd proberen ze onder onze dakpannen hun jongen groot te brengen. Gierzwaluwen eten uitsluitend insecten die ze in de vlucht vangen. Is het guur weer en vliegen er nauwelijks insecten, en dat gebeurt in de Nederlandse zomermaanden nogal eens, dan zijn deze vliegkunstenaars niet te beroerd om een ommetje van een paar honderd kilometer te maken naar plekken waar wel insecten vliegen.

Als de jonge Gierzwaluw vliegvlug is verlaat hij/zij het nest, meestal in de schemering. Moederziel alleen vangen ze de reis aan naar de overwinteringsgebieden in Afrika. In de twee of drie jaar dat het duurt voordat ze geslachtsrijp zijn blijven ze in Afrika en zijn ze continu in de lucht, ook ’s nachts! Als ze per ongeluk op de grond terecht komen kunnen ze vanwege hun extreem korte pootjes en lange, sikkelvormige vleugels niet eens zelf opvliegen. Dan moeten we ze als een vlieger opgooien.

Wespbij doet kunstje Koekoek na

natuurcentrumkatwijk-kortsprietwespbij-vrouwopzanderij-foto-edschouten.jpg

Foto: Ed Schouten – Katwijk, mei 2017

In onze duinen is op dit moment het onmiskenbare geluid van de Koekoek regelmatig te horen. Deze prachtige zomervogel is een zogenoemde broedparasiet: het vrouwtje legt haar eieren in de nesten van (veel kleinere) zangvogels en het uitgekomen Koekoeksjong flikkert alle eieren en jonkies van de pleegouders uit het nest en heeft daardoor al het aangedragen voedsel voor zich alleen. No problem!.

Er zijn meer dieren met dat nare trekje, zoals de wespbijen, waarvan in Nederland maar liefst 46 soorten bekend zijn. Ze lijken sprekend op een gewone wesp, maar in plaats van zelf een mooi nest te maken en de eigen jongen groot te brengen zoeken de wespbijen een kolonie van een andere bijensoort en leggen daar de eitjes in. De uitgekomen larven doen ze zich vervolgens te goed aan eieren, larven en voedselvoorraad van de gastkolonie. No problem! De foto is gemaakt op de Zanderij, en laat en Kortsprietwespbij zien bij een kolonie van Grasbijen.

De ene fuut is de andere niet

Roodhalsfuut Katwijk - René van Rossum

Foto: Rene van Rossum – Katwijk, april 2017

Het is ontegenzeglijk een fuut, maar toch klopt-ie niet helemaal. Inderdaad, dit is niet de Fuut die we hier het hele jaar kunnen zien op plassen, sloten en andere watertje. Deze heeft niet van die mooie bakkebaarden, maar weer wel een mooie rode hals. Het is een Roodhalsfuut. In de wintermaanden wordt deze soort in Katwijk af en toe gezien; meestal op zee en bijna altijd in het saaie grijs-witte winterkleed. De vogel die nu op het Valkenburgse Meer zit is echter helemaal in zomerkleed, en zo zien we ze hier bijna nooit. Broeden doen ze maar heel zelden in Nederland. In en om Katwijk kunnen vijf soorten futen worden waargenomen: Fuut en Dodaars (hele jaar door, zijn ook broedvogel) en Roodhalsfuut, geoorde Fuut en Kuifduiker (schaarse wintergasten en doortrekkers).

Ruig viooltje is er vroeg bij

natuurcentrum katwijk ruig viooltje maarten langbroek april 2017

Foto: Maarten Langbroek – Katwijk, april 2017

Het is een van de vroegst bloeiende plantensoorten van ons kalkrijke duin: het Ruig viooltje. In de duingraslanden van de duinen rond Katwijk komen drie soorten viooltjes voor: Duinviooltje, Hondsviooltje en dus het Ruig viooltje. Om het makkelijk te maken hebben ze allemaal paarsblauwe bloempjes. Het Ruig viooltje is echter de enige met behaarde blaadjes. Daarnaast heeft het Ruig viooltje stompe kelkblaadjes; de andere soorten hebben spitse kelkbladen.

Landelijk gezien is het Ruig viooltje best zeldzaam. De groeiplaatsen concentreren zich met name in de duinen tussen Goeree en Bergen aan Zee. De Ruig viooltjes vind je vaak op weinig belopen noordhellingen (de hellingen die de minste zon vangen), bijvoorbeeld bij de Vrieze wei of in het Vlaggenduin.

Zwammen uit je stronk

panbos zwam paddestoel gijsbertvanderbent

Foto: Gijsbert van der Bent – Katwijk, maart 2017

De Pan van Percijn oftewel het Panbos is in deze tijd van het jaar nog vooral kaal. Heel kaal. Op het vele dode hout in dit mooie binnenduinrandbos ten zuiden van Katwijk zijn echter wel veel zwammen te vinden, ook in deze tijd van het jaar. Een vrij gewone soort is de Witte bultzwam, die vooral te vinden is op dode stronken van beukenbomen. Door algen slaat de witte zwam een beetje groenig uit, wat mooi te zien is op de foto. Een goed kenmerk is ook de bobbel/bult bij de aanhechting aan het hout. Deze houtzwam verteert als het ware het dode hout, en is in die in een opruimer van het bos.

Burgemeesters op bezoek!

Meeuw burgermeester Katwijk

Foto: Menno van Duijn – Katwijk, januari 2016

Het is de goede tijd van het jaar, en er staat een stormachtige wind recht op de kust. Goede omstandigheden voor hoog bezoek uit het hoge noorden. Tijdens het barre weer op vrijdag 13 en zaterdag 14 januari werden op het Katwijkse strand rond de Uitwatering maar liefst drie Grote Burgemeesters en een Kleine Burgemeester gezien. Dit zijn meeuwen die rond de poolcirkel broeden en normaliter ook in de winter op hogere breedtes blijven. Beide soorten zijn te herkennen aan de lichte vleugelpunten (waar de meeste meeuwen meestal zwart hebben). Zoals de naam al zegt is de Grote groter dan de Kleine Burgemeester, met een opvallend tweekleurige, zwart met roze snavel. Op de foto staat de Grote vooraan, en rechtsachter deze vogel de Kleine Burgemeester te zien.

  

De geheimzinnig Waterral

Waterral Natuurcentrum Katwijk | Foto: Ed Schouten december 2016

Foto: Ed Schouten – Katwijk, december 2016

De Waterral is echt geen zeldzame broedvogel in Katwijk. In het duingebied Berkheide en op het nieuwe natuurgebied Lentevreugd zijn genoeg plekjes waar we de Waterral in het broedseizoen kunnen horen; een opvallend schril geluid, dat nog het meest wegheeft van een mager speenvarkentje. Zien is een heel ander verhaal. De Waterral blijft het liefst verborgen in de moerassige vegetatie. Gelukkig hebben we in de wintermaanden meer kans een glimp op te vangen van deze geheimzinnige, stijlvol getekende moerasvogel. Zeker als de vorst toeslaat en de Waterral vaker dan hem lief is de dichte begroeiing moet verlaten op zoek naar voedsel. Behalve in Berkheide en op Lentevreugd worden Waterallen in de wintermaanden ook regelmatig waargenomen op de Zanderij en langs het Zwarte Pad. Ze zijn kleiner en vooral veel slanker dan de verwante Waterhoen en Meerkoet, en vooral veel schuwer!

Topjaar voor de Kardinaalsmuts

Foto: Gijsbert van der Bent – Katwijk, november 2016

Dit jaar lijkt een heel goed jaar voor de Kardinaalsmuts. Tijdens een wandeling door duin en bos kun je momenteel niet om deze mooie struik met zijn prachtige vruchtjes heen. Die bessen hebben de vorm van een muts zoals kardinalen die dragen. Voor de mens is de hele plant heel giftig. Voor insecten, vogels en zoogdieren niet. De Stippelmot kan de struik letterlijk helemaal kaal vreten, en de schors is een lekkernij voor konijnen en herten. De Kardinaalsmuts lijkt het niet te deren. Ze komen er weer bovenop. En kijk maar eens hoe ze er nu allemaal bij staan! Vogels eten de giftige bessen, hoewel de struiken momenteel (nog) niet druk bezocht worden door vogels. Misschien moet eerst de vorst erover?

Grote uittocht van Lepelaars!

Foto: Rene van Rossum – Katwijk, oktober 2016

Het gaat goed met de Lepelaar in Nederland en elders in Noordwest-Europa. Ook de vogeltellers op de Katwijkse trektelposten merken dat. De Lepelaar is een trekvogel, en onze broedvogels overwinteren in Zuid-Afrika en Noord-Afrika. En als er meer broeden bij ons in Nederland en in de landen ten noorden van ons, dan is de kans groot dat we er hier ook meer voorbij zien komen. Maandag 26 oktober gaf een grote uittocht van Lepelaars te zien. Over Katwijk, over strand en zelfs ver over zee vlogen tussen 8.00 uur en 11.30 uur maar liefst 395 Lepelaar over, in groepen van 40 tot 100 exemplaren. Zoveel hebben we er nog nooit gezien op een dag!

Instagram @natuurcentrumkatwijk