Natuurcentrum Katwijk is geopend op donderdag van 16.00 tot 20.00 en vrijdag, zaterdag en zondag van 12.00 tot 17:00

Libellen bij de vleet

Foto: Casper Zuyderduyn – Katwijk, juli 2018

Deze zomermaanden zijn de maanden bij uitstek voor het waarnemen van libellen. En daarvoor zit je in Katwijk en omstreken goed. Onze duingebieden Berkheide en de Coepelduynen en het nieuwe natuurgebied Lentevreugd behoren tot de beste-libellengebieden van Nederland. Rond Katwijk zijn bijna 40 verschillende soorten libellen waar te nemen, van hele algemene, zoals de Grote Keizerlibel, tot hele zeldzame, zoals de Vuurlibel en de Zuidelijke Glazenmaker. Op de foto een van de meer algemene soorten: de Paardenbijter. Deze libel is met name in de maanden juli en augustus aan te treffen in bijvoorbeeld het Panbos. Een goed kenmerk is dat ze jagen in grote groepen rond de bomen.

De Kleine Mantelmeeuwen zijn weer terug

Foto: Maart van der Bent - Katwijk

Meeuwen horen bij Katwijk, de strand en de zee. Sinds het broeden in de duinen vooral door de komst van de Vos in de jaren zeventig niet meer mogelijk is, hebben de meeuwen het hogerop gezocht. Zilvermeeuw en Kleine Mantelmeeuw broeden nu op daken in het zeedorp. De Zilvermeeuw (zilvergrijs dek) is een vogel die het hele jaar in Nederland te zien is. De Kleine Mantelmeeuw (zwartachtig dek) is een zomergast. In de winter verblijven ze in zuidelijke Europa en Noord-Afrika. In de loop van maart komen ze weer terug naar Nederland om hier te broeden. Hoewel de meeste Kleine Mantelmeeuwen dicht bij elkaar in grote kolonies op uitgestrekte daken broeden, zitten er over Katwijk verspreid ook meerdere solitaire paartjes op schoorstenen, dakkapellen, daken en dergelijke.

Nu en Toen in de Natuur

Het strand ligt vol verrassingen. Er is altijd wel wat te vinden. Op een maandagmorgen liep Arie Twigt op het strand voor Katwijk, zoals zo vaak, op zoek naar aanspoelsel. Op de hoogwaterlijn vond hij een groot bot, van 13 centimeter in doorsnee, dat hem niet bekend voorkwam. Nieuwsgierig als hij is ging hij bij specialisten te rade. Er kwam al snel een reactie van Dick Mol, specialist in mammoeten en andere dieren uit de IJstijd: Het bot blijkt een naviculare, een van de botten in de poot van een mammoet. De Noordzee ligt vol met overblijfselen van mammoeten, die hier tot in de laatste IJstijd algemeen voorkwamen.

Het voorjaar in de kop

Foto: Gerrit van Ommering - Katwijk, januari 2018

Januari is nog niet eens voorbij en nu hebben sommige vogels het voorjaar flink in de kop. Aalscholvers zijn in de winter helemaal zwart, maar zodra de kortste dag voorbij is gaan ze langzamerhand hun bruidskleed krijgen. De kop wordt wittig en op de flanken krijgen de vogels een opvallende witte dijvlek. In Berkheide hebben een aantal Aalscholvers zelf al nestplatformpjes gemaakt. Het zal niet lang meer duren voordat de eerste eieren gelegd worden. Februari en ook begin maart kunnen best nog strenge vorst te zien geven. Of de eieren en eventuele jongen dat overleven is dan nog maar de vraag. Honger hoeven de oudervogels in ieder geval niet te lijden. De meeste van onze Aalscholvers vissen tegenwoordig op zee. En eer die dichtvriest.....

Verstopt in hout of veen

boormossel foto arie twigt natuurcentrumkatwijk

Foto: Arie Twigt – Katwijk, december 2018

Vorige maand vond Arie Twigt op het strand tussen Katwijk en Noordwijk een Kleine boormossel Barnea parva. Daar was hij erg blij mee, want het is een schaarse soort op het Hollandse strand en hij had deze nog niet in zijn verzameling.

Deze Kleine boormossel leeft niet zoals bijvoorbeeld de kokkel in het zand, maar zit verstopt in hout en veen. Op de schelp zitten ruwe tandjes waarmee het schelpdiertje een hol voor zichzelf uitschraapt. Als de schelp groeit boort hij zich steeds een stukje verder in het hout of veen. De kleine boormossel is niet de enige boormossel die je kunt vinden op het Katwijkse strand. Ook de Witte, de Amerikaanse en de Ruwe boormossel zijn vaak te vinden op het strand. Zoek maar eens een plaatje op het internet, of kom ze bekijken als het Natuurcentrum Katwijk weer op het strand staat! Dat zal medio april 2018 zijn.

Laatbloeiers in de war?

katwijk-zeeraket-gerritvanommering-natuurcentrum.jpg

Foto: Gerrit van Ommering – Katwijk, november 2017

Hoewel het hoogtepunt van de bloei natuurlijk al weer lang achter ons ligt, zijn er opvallend veel plantensoorten die tot laat in de herfst bloeien. Niet zo uitbundig als in de zomer, maar als je een beetje gericht zoekt in bijvoorbeeld duingebied Berkheide kun je nog aardig wat bloemen vinden. Bijvoorbeeld de Zeeraket (zie foto), die ook veel voorkomt in de nieuwe zeereep voor de Katwijkse Boulevard.

Zijn die planten in de war? Nee, deze uitzonderingen horen bij de natuurlijke variatie binnen de soorten. Zo zijn de soorten voorbereid op veranderingen in hun leefgebied. De huidige laatbloeiers zullen voorlopers blijken te zijn als de opwarming van de aarde doorzet... Eind oktober kon je nog zo'n 70 soorten planten bloeiend in Berkheide vinden. Je kon er bijna een voorjaarsgevoel van krijgen! Hoeveel zouden het er nu nog zijn? Ga het duin in om het te ontdekken. Wel goed zoeken hoor!

Zeldzame schelp, gewoon op strand

schelp-sleutelgathoren-katwijk-marjaboekkooi-2017.jpg

Foto: Marja Boekkooi – Katwijk, oktober 2017

Regelmatig worden er hele leuk vondsten gedaan op het strand van Katwijk. Soms ook hele zeldzame. Vorige maand vond Marja Boekkooi op het strand van Katwijk bij Skuytevaert een Sleutelgathoren (wetenschappelijke naam: Diodora graeca). Deze horen heeft een opvallende vorm. Hij is niet, zoals bijvoorbeeld het Wenteltrapje, gewonden maar lijkt eerder op een omgekeerd schaaltje. De soort is verder te herkennen aan het sleutelgat in het midden van de schelp; vandaar de naam uiteraard. In Zeeland worden ze wat vaker gevonden, maar op de Zuid-Hollandse kust zijn ze heel zeldzaam. Mooi is ook dat de door Marja gevonden horen nog helemaal puntgaaf is. De meeste Sleutelgathorens die gevonden worden zijn beschadigd. Kortom; een zeldzame vondst kan gewoon op het Katwijkse strand. Kom ook zoeken!

Hartvormig met knobbels

geknobbelde-hartschelp-katwijk-henkvanduijn-2017.jpg

Geknobbelde hartschelp

Foto: Henk van Duijn – Katwijk, september 2017

Ook op stormachtige dagen kan het heerlijk zijn om een strandwandeling te maken. Een van de schelpensoorten die je regelmatig aantreft op het Katwijkse strand is de Geknobbelde hartschelp. Wetenschappelijke naam: Acanthocardia tuberculata. Let op de stevige bouw, driehoekige vorm, de brede ribbels en de knobbeltjes daarop. Ze kunnen tot 9 centimeter lang worden, maar zijn meestal veel kleiner.

De soort komt levend vooral voor in de Atlantische Oceaan tot in Het Kanaal en in de Middellandse Zee. Wat we hier op strand vinden zijn fossielen, en de kleppen zijn door het eeuwenlang verblijf onder het zand vrijwel altijd grijs-wit verkleurd. Let op: je hebt ook nog de Gedoorne hartschelp en de Grote hartschelp!

Een bijzondere eigenschap van hartschelpen is dat ze over het zand kunnen rollen zonder te beschadigen; erg handig op plekken waar veel stroming staat.

Duindoorns dik van de bessen

duindoorn-natuurcentrum-katwijk-gijsbertvanderbent.jpg

Foto: Gijsbert van der Bent – Katwijk, september 2017

Het valt op. Dit jaar zitten de Duindoorns vol met bessen. Het nazomerse duin fleurt helemaal op van die mooie, zacht oranje bessen. Als de zon een beetje schijnt en je loopt langs zo’n vruchtdragende struik, dan kun je ze gewoon ruiken! Vanwege de akelige doorns is het plukken niet zo makkelijk als bramen plukken. Jammer, want de bessen schijnen tjokvol te zitten met vitamine C en andere gezonde stoffen. Ze zijn wel heel erg zuur.

In onze kalkrijke duinen is de Duindoorn heel algemeen; in de rest van Nederland een stuk minder. Als de Duindoorns ook in de winter nog vol bessen zitten is dat mooi voor trekvogels uit het hoge noorden als de Kramvogel, de Koperwiek en de Zanglijster. Die zijn gek op Duindoornbessen. Maar ook Merels, kraaiachtigen en zelfs Waterhoentjes!

Instagram @natuurcentrumkatwijk